Theo báo The Wall Street Journal, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đang lên kế hoạch triển khai đợt xả kho dự trữ dầu chiến lược lớn nhất từ trước đến nay nhằm kiềm chế đà tăng vọt của giá năng lượng do xung đột leo thang ở Trung Đông. Thông tin này ngay lập tức khiến giá dầu quốc tế đảo chiều giảm, với hợp đồng dầu thô Brent giao sau xóa sạch mức tăng 3,7% trong phiên sáng và chuyển sang giảm hơn 1%.
Các quan chức am hiểu vấn đề cho biết kế hoạch xả dầu này đã được đề xuất tại cuộc họp khẩn cấp của giới chức năng lượng hôm thứ Ba. Quy mô đợt xả dự kiến sẽ vượt mức 182 triệu thùng mà các nước thành viên IEA đã phối hợp giải phóng thành hai đợt sau khi Nga tiến quân vào Ukraine năm 2022, trở thành lần xả kho đơn lẻ lớn nhất trong lịch sử. Nếu được thông qua, đây sẽ là hành động phối hợp chưa từng có giữa các nước tiêu thụ năng lượng hàng đầu thế giới nhằm đối phó cú sốc nguồn cung. Các quốc gia dự kiến sẽ đưa ra quyết định cuối cùng vào ngày thứ Tư, tuy nhiên The Wall Street Journal lưu ý rằng bất kỳ sự phản đối nào từ thành viên đều có thể khiến kế hoạch bị trì hoãn.
Sau khi thông tin được công bố, hợp đồng dầu thô Brent – chuẩn giá toàn cầu – biến động mạnh. Giá dầu đã tăng vọt 3,7% trong phiên sáng do lo ngại gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, nhưng nhanh chóng đảo chiều giảm hơn 1% sau thông báo của IEA, dao động quanh mức 88 USD/thùng. Đợt biến động giá này bắt nguồn từ tình trạng hỗn loạn lan rộng tại vùng Vịnh Ba Tư, đặc biệt là eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển huyết mạch chịu trách nhiệm khoảng 1/5 lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển toàn cầu – gần như bị đóng cửa hoàn toàn, làm dấy lên làn sóng mua hàng hoảng loạn do lo sợ thiếu hụt nguồn cung thực tế.
IEA được thành lập sau cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1974, với một trong những sứ mệnh cốt lõi là phối hợp các nước thành viên ứng phó với các cú sốc nguồn cung nghiêm trọng. Tổ chức này yêu cầu các thành viên duy trì lượng dự trữ tương đương ít nhất 90 ngày nhập khẩu ròng. Hiện nay, 29 quốc gia thành viên sở hữu tổng cộng khoảng 4 tỷ thùng dầu dự trữ. Tuy nhiên, kinh nghiệm lịch sử cho thấy quá trình ra quyết định xả kho quy mô lớn thường đi kèm với nhiều toan tính chính trị. Trong cuộc xung đột Nga–Ukraine năm 2022, IEA từng hai lần phối hợp xả kho, nhưng hiệu quả trên thị trường chỉ mang tính ngắn hạn và không thể đảo ngược xu hướng tăng giá dầu. Lần này, nếu bất kỳ thành viên nào đưa ra phản đối vì lý do an ninh năng lượng trong nước, kế hoạch có nguy cơ bị chậm trễ. Giới chức IEA tại trụ sở Paris chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận từ Bloomberg ngoài giờ làm việc.
Các chuyên gia phân tích cho rằng việc xả kho dự trữ chiến lược có thể giúp ổn định biến động giá trong ngắn hạn, nhưng nếu tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, thế giới sẽ phải đối mặt với khoảng trống thực tế lên tới 21 triệu thùng dầu mỗi ngày – con số vượt xa khả năng bù đắp từ các kho dự trữ. Hành động của IEA lần này chủ yếu mang tín hiệu chính trị, thể hiện rõ lập trường của các nước tiêu thụ lớn rằng họ sẽ không để giá dầu tăng phi mã. Tuy nhiên, diễn biến thực tế tại Trung Đông mới là yếu tố then chốt quyết định xu hướng giá dầu trong thời gian tới. Các nhà đầu tư đang theo dõi sát sao quyết định của các nước thành viên IEA vào ngày thứ Tư, cũng như mức độ tham gia cụ thể của các quốc gia nắm giữ kho dự trữ lớn như Mỹ và Nhật Bản.
