Mặc dù xung đột liên quan đến Iran vẫn tiếp tục gây gián đoạn, sản lượng xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út đã phục hồi vượt quá một nửa mức bình thường, cho thấy kế hoạch ứng phó khẩn cấp nhằm tránh eo biển Hormuz đang bắt đầu phát huy hiệu quả. Bằng cách chuyển hướng dòng dầu thô qua đường ống Đông-Tây tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ, nước này đang thiết lập kỷ lục xuất khẩu cao nhất từ trước đến nay tại cảng này, với hàng loạt tàu chở dầu tập trung dọc bờ biển Biển Đỏ chờ bốc hàng.
Đường ống vận hành hết công suất, lượng xuất khẩu hàng ngày tăng vọt gấp ba lần
Trong bối cảnh lưu lượng qua eo biển Hormuz gần như tê liệt và giảm mạnh hơn 90%, Ả Rập Xê Út đang sử dụng đường ống Đông-Tây dài khoảng 1.200 km (746 dặm) để chuyển dầu thô từ các mỏ phía đông sang cảng Yanbu và cảng Muajiz lân cận ở phía tây.
Theo dữ liệu theo dõi do Bloomberg tổng hợp, trong năm ngày qua, lượng dầu thô xuất khẩu trung bình từ cảng Yanbu đạt khoảng 4,19 triệu thùng/ngày — tương đương tỷ trọng đáng kể so với mức xuất khẩu tổng cộng khoảng 7 triệu thùng/ngày trước khi xung đột bùng phát, đồng thời tăng gần gấp ba lần so với mức trung bình trước đây chỉ khoảng 1,4 triệu thùng/ngày qua cảng này.
Ông Amin Nasser, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Saudi Aramco, cho biết vào ngày 10 tháng 3 rằng công suất vận hành liên tục tối đa của đường ống Đông-Tây là 12 triệu thùng/ngày. Hiện tại, lưu lượng vận chuyển đã tiến gần mức 7 triệu thùng/ngày, trong đó 2 triệu thùng dùng để cung cấp cho nhà máy lọc dầu Yanbu và 5 triệu thùng còn lại được xuất khẩu qua cảng Yanbu.
32 tàu chở dầu siêu lớn tập trung tại Biển Đỏ, cước vận chuyển tăng vọt gấp 10 lần
Khi Ả Rập Xê Út đẩy mạnh điều chỉnh tuyến xuất khẩu, ngày càng nhiều tàu chở dầu đổ về khu vực ven biển Biển Đỏ. Dữ liệu giám sát hàng hải cho thấy tính đến ngày 17 tháng 3, ít nhất 32 tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) và tàu cỡ Suezmax đang chờ bốc hàng gần Yanbu, chưa kể nhiều tàu khác vẫn đang trên đường đến. Con số này liên tục tăng so với 27 tàu vào ngày 14 tháng 3 và chỉ 11 tàu vào ngày 11 tháng 3.
Dữ liệu thị trường cho thấy giá thuê tàu VLCC khởi hành từ Yanbu hiện ở mức khoảng 450.000 USD/ngày (tương đương 3,53 triệu HKD), cao hơn gấp hơn 10 lần so với mức trung bình giai đoạn 2023–2025 là khoảng 42.000 USD/ngày.
IEA cảnh báo: Gián đoạn nguồn cung lớn nhất lịch sử vẫn chưa kết thúc
Mặc dù kế hoạch ứng phó của Ả Rập Xê Út cho thấy hiệu quả rõ rệt, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo rằng cuộc xung đột hiện nay đang gây ra sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu mỏ — và tình hình vẫn chưa có dấu hiệu lắng dịu.
Báo cáo tháng của IEA cho biết nguồn cung dầu toàn cầu tháng này đã giảm trung bình 8 triệu thùng/ngày, lưu lượng qua eo biển Hormuz sụt giảm hơn 90%, khiến các nước sản xuất dầu vùng Vịnh buộc phải cắt giảm tổng cộng khoảng 10 triệu thùng/ngày. IEA cũng đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu năm 2026 từ mức 850.000 thùng/ngày xuống còn 640.000 thùng/ngày — mức giảm khoảng 25%.
Nghiêm trọng hơn, năng lực xuất khẩu thay thế hiện chỉ dao động từ 3,7 đến 5,7 triệu thùng/ngày, rất hạn chế so với lưu lượng thông thường qua Hormuz là 15 triệu thùng/ngày. Do đó, mỗi ngày Ả Rập Xê Út vẫn còn khoảng 14 triệu thùng dầu thô bị “mắc kẹt” trong vùng Vịnh Ba Tư.
Người mua châu Á vẫn đối mặt với nghịch lý “nước xa không cứu được lửa gần”
Đáng chú ý, phần lớn khách hàng mua dầu của Ả Rập Xê Út tập trung ở châu Á, nhưng gần như toàn bộ lượng dầu xuất từ cảng Yanbu hiện đều đi hướng bắc qua kênh đào Suez, chứ không đi về phía nam vào Ấn Độ Dương. Điều này liên quan đến mối đe dọa từ lực lượng Houthi ở Yemen về việc nối lại các cuộc tấn công tại khu vực nam Biển Đỏ, đồng nghĩa với việc kế hoạch chuyển hướng xuất khẩu của Ả Rập Xê Út khó có thể giúp giảm bớt cuộc khủng hoảng năng lượng tại thị trường châu Á.
Mặc dù các nước thành viên IEA đã đồng ý giải phóng lượng kỷ lục 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược, các chuyên gia phân tích nhận định động thái này mang nhiều ý nghĩa biểu tượng hơn là hiệu quả thực tế. Yếu tố thực sự quyết định giá dầu chính là khả năng thông thương qua eo biển Hormuz và diễn biến của xung đột tại Trung Đông.
