Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đưa ra tối hậu thư cho Iran, yêu cầu nước này mở lại eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ, nếu không sẽ bị oanh kích các nhà máy điện. Cuộc xung đột hiện đã bước sang tuần thứ tư mà không có dấu hiệu hạ nhiệt, khiến căng thẳng tiếp tục gia tăng.

Đối mặt với áp lực giá dầu liên tục leo thang, ông Trump tuyên bố Iran phải “mở hoàn toàn” tuyến đường vận chuyển năng lượng chiến lược này “mà không kèm theo bất kỳ mối đe dọa nào”. Trên nền tảng Truth Social lúc 19h44 (giờ New York) ngày thứ Bảy, ông viết rằng Iran có đúng 48 giờ kể từ thời điểm đó để tuân thủ.

Iran đáp trả cứng rắn: nếu cơ sở điện bị tấn công, sẽ “đóng cửa hoàn toàn” eo biển Hormuz

Đài truyền hình quốc gia Iran đưa tin hôm Chủ nhật rằng quân đội nước này cảnh báo sẽ “đóng kín” eo biển Hormuz nếu các cơ sở điện bị tấn công. Kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu không kích Iran vào ngày 28 tháng Hai, eo biển này trên thực tế đã bị phong tỏa, chỉ một số ít tàu của các quốc gia nhất định mới có thể vượt qua.

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho biết quân đội nước này sẽ tấn công “mọi cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghệ thông tin và khử muối nước biển trong khu vực thuộc về chính quyền Mỹ và Israel”. Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, cũng đăng trên mạng xã hội rằng trụ sở và tài sản của các tổ chức tài chính mua trái phiếu kho bạc Mỹ đều là “mục tiêu hợp pháp”.

Ngày Chủ nhật, Lực lượng Vũ trang Iran đưa ra bốn biện pháp “trừng phạt” trong một tuyên bố chính thức:

- Đóng cửa hoàn toàn eo biển Hormuz cho đến khi các nhà máy điện bị hư hại được khôi phục

- Tấn công diện rộng vào toàn bộ cơ sở phát điện, năng lượng và viễn thông của Israel

- Phá hủy triệt để mọi công ty tại Trung Đông có vốn sở hữu của Mỹ

- Tấn công các nhà máy điện ở những quốc gia Trung Đông đang đặt căn cứ quân sự Mỹ

Giá dầu biến động, thị trường chờ đợi hành động thực tế

Những lời tuyên bố từ hai phía cho thấy cả hai bên đều không sẵn sàng nhượng bộ. Cuộc xung đột này đã gây ra cuộc khủng hoảng cung cấp dầu mỏ và khí đốt chưa từng có. Trong tuần qua, các cơ sở năng lượng trọng yếu ở Trung Đông liên tiếp bị tấn công dữ dội, và các mối đe dọa mới nhất càng làm dấy lên lo ngại rằng xung đột có thể ảnh hưởng lâu dài đến kinh tế toàn cầu.

Dưới tác động của thông tin này, giá dầu tăng nhẹ rồi dao động mạnh. Các nhà đầu tư đang đánh giá mức độ nghiêm trọng của tối hậu thư liên quan đến việc mở lại eo biển Hormuz. Dầu Brent giao dịch quanh mức 112 USD/thùng, trong khi dầu WTI dao động gần 98 USD/thùng.

“Diễn biến tiếp theo của giá dầu sẽ phụ thuộc vào hành động thực tế, chứ không chỉ là leo thang bằng lời nói,” ông Haris Khurshid, Giám đốc đầu tư tại Karobaar Capital LP, nhận định. “Chỉ khi tình hình vận tải biển hoặc bảo hiểm trở nên tồi tệ hơn, giá mới có thể biến động mạnh mẽ.”

Bối cảnh: Chuyển hướng 180 độ từ “giảm leo thang” sang “tăng sức ép”

Đáng chú ý, tuyên bố cứng rắn của ông Trump được đưa ra chỉ một ngày sau khi ông phát tín hiệu “hạ nhiệt”. Vào thứ Sáu (20), ông từng cho biết Mỹ “đã rất gần đạt được mục tiêu đề ra”, đang cân nhắc giảm dần hoạt động quân sự nhằm vào chính quyền Iran tại Trung Đông, và cho rằng các nước phụ thuộc vào eo biển Hormuz nên đảm nhận vai trò tuần tra.

Tuy nhiên, chưa đầy 24 giờ sau, lập trường của ông Trump đã đảo chiều hoàn toàn khi trực tiếp đưa ra tối hậu thư 48 giờ. Sự thay đổi thất thường này khiến cả chính phủ các nước lẫn thị trường tài chính lâm vào thế bị động.

Trong cuộc phỏng vấn với NBC hôm Chủ nhật, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết chính phủ “không loại trừ bất kỳ khả năng nào” trong việc khôi phục lưu thông qua eo biển. Khi được hỏi liệu Mỹ đang giảm hay tăng leo thang xung đột, ông Bessent khẳng định hai điều này “không mâu thuẫn”, và nói thêm: “Đôi khi, bạn phải leo thang để đạt được giảm leo thang.”