Đối với hành động đưa một số doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách trong vòng trừng phạt thứ 20 của Liên minh châu Âu (EU) đối với Nga, phía Trung Quốc đã có phản hồi chính thức và khởi động các thủ tục phản ứng tương ứng. Bộ Thương mại trong tuyên bố mới nhất đã bày tỏ sự bất bình mạnh mẽ, cảnh báo sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết và chỉ rõ mọi hậu quả do phía EU gánh chịu. Tuyên bố nhấn mạnh, việc phía EU phớt lờ nhiều lần thương lượng của Trung Quốc, đơn phương mở rộng phạm vi trừng phạt đã vi phạm nghiêm trọng các thỏa thuận đạt được giữa lãnh đạo hai bên, gây tổn hại đến cục diện quan hệ song phương. Trung Quốc tái khẳng định lập trường phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương không được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ủy quyền cũng như quyền tài phán tay dài, yêu cầu EU ngay lập tức xóa bỏ hồ sơ trừng phạt đối với các cá nhân và doanh nghiệp liên quan, đồng thời giải quyết các điểm bất đồng thông qua đối thoại.

Gói biện pháp trừng phạt mà EU vừa thông qua là gói lớn nhất trong gần hai năm qua, tổng cộng thêm hạn chế đối với 120 cá nhân và thực thể, trong đó bao gồm 58 doanh nghiệp quân sự Nga và 16 thực thể từ nước thứ ba. Các doanh nghiệp Trung Quốc bị nêu tên chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực công nghệ điện tử, kỹ thuật hàng không và thương mại quốc tế, phía EU cáo buộc họ cung cấp hàng hóa dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự hoặc hỗ trợ né tránh lệnh trừng phạt cho phía Nga. Ngoài các doanh nghiệp Trung Quốc, danh sách này còn bao gồm các thực thể từ nhiều nước như UAE, Thổ Nhĩ Kỳ. Đại diện Cấp cao về Chính sách Ngoại giao và An ninh của EU cho biết sẽ không xem nhẹ tình trạng các bên thứ ba có hệ thống né tránh lệnh trừng phạt và tái xuất khẩu hàng hóa bị kiểm soát sang Nga.

Như một phản hồi trực tiếp, phía Trung Quốc đã đưa bảy thực thể của EU, bao gồm Tập đoàn Herstal, vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, cấm các nhà kinh doanh xuất khẩu cung cấp các mặt hàng dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự liên quan cho họ. Đây không phải là lần đầu tiên hai bên va chạm trên vấn đề này; trước đây trong nhiều vòng trừng phạt, Trung Quốc đã từng thực hiện các biện pháp đối xứng khi các tổ chức tài chính và nhà máy lọc dầu bị đưa vào danh sách, trong quá trình cũng đã xảy ra tình huống hai bên tương tác gỡ bỏ một số biện pháp. Các chuyên gia phân tích nhận thấy, cùng với việc xung đột Nga - Ukraine bước vào giai đoạn mới, các biện pháp của EU trong việc chống né tránh lệnh trừng phạt ngày càng cứng rắn, lần đầu tiên kích hoạt công cụ chống né tránh. Phía Trung Quốc thì kiên trì cho rằng thương mại Trung - Nga tuân thủ luật pháp quốc tế và quy tắc thị trường, không cung cấp vũ khí chết người cho các bên tham chiến, coi cách làm của EU là sự thao túng chính trị. Trong bối cảnh khác biệt lập trường vẫn đang diễn ra, thế cờ chơi trừng phạt và phản trừng phạt như vậy có thể sẽ vẫn tiếp diễn.