Theo dữ liệu kinh tế mới nhất được Cục Thống kê Quốc gia công bố, chỉ số giá tiêu dùng toàn quốc tháng 4 năm 2026 tăng 1,2% so với cùng kỳ, cao hơn mức dự báo phổ biến của thị trường là 0,9%, và biên độ tăng cũng mở rộng so với tháng trước. Đồng thời, chỉ số giá sản xuất biểu hiện đặc biệt nổi bật, tăng mạnh 2,8% so với cùng kỳ, đạt tốc độ tăng nhanh nhất kể từ tháng 7 năm 2022, vượt xa mức kỳ vọng của thị trường. Sự thay đổi của hai chỉ số chủ chốt này phản ánh nền kinh tế vĩ mô hiện đang đối mặt với những thách thức mới về biến động giá cả.
Trong cơ cấu CPI, giá năng lượng trở thành động lực chính. Chịu ảnh hưởng bởi biến động giá dầu thô quốc tế, giá năng lượng trong nước tăng 5,7% so với tháng trước, trong đó giá xăng tăng tới 19,3% so với cùng kỳ, tác động kéo theo đáng kể đến chỉ số giá tổng thể. Đối lập với điều này, giá lương thực có xu hướng giảm, giá thịt lợn giảm hơn 15% so với cùng kỳ, giá rau tươi và trái cây cũng có dấu hiệu đi xuống, phần nào bù đắp tác động từ việc tăng giá năng lượng. Ngoài ra, dưới tác động của hiệu ứng ngày lễ, giá vé máy bay, dịch vụ lưu trú khách sạn tăng rõ rệt, còn CPI cốt lõi loại trừ lương thực và năng lượng thì duy trì đà phục hồi ôn hòa.
Về phía sản xuất, áp lực lạm phát nhập khẩu tăng rõ rệt. PPI tháng 4 tăng 1,7% so với tháng trước, biên độ tăng so với cùng kỳ mở rộng lên 2,8%. Cụ thể, giá tư liệu sản xuất tăng 3,8%, trong đó giá công nghiệp khai thác và công nghiệp nguyên liệu tăng mạnh. Trong giá mua vào của nhà sản xuất công nghiệp, chi phí hóa chất nguyên liệu, nhiên liệu động lực và vật liệu kim loại màu đều tăng ở các mức độ khác nhau, đặc biệt giá nhóm hóa chất nguyên liệu tăng hơn 7% so với cùng kỳ, trực tiếp truyền dẫn sang giá bán ra.
Các phân tích cho rằng đợt tăng giá này chủ yếu do chi phí đẩy chứ không phải do cầu kéo. Chịu ảnh hưởng bởi tình hình bất ổn tại khu vực Trung Đông và gián đoạn chuỗi cung ứng, chi phí nhiên liệu và vận tải trong nước liên tục leo thang, một số doanh nghiệp lọc hóa dầu lớn đã lên kế hoạch cắt giảm khối lượng chế biến dầu thô để ứng phó rủi ro nguồn cung. Loại lạm phát do chi phí đẩy này có thể gây tác động sâu sắc hơn đến nền kinh tế thực, chi phí đầu vào tăng sẽ thu hẹp biên lợi nhuận doanh nghiệp, trong khi nhu cầu tiêu dùng cuối cùng vẫn còn yếu, giá tư liệu sinh hoạt so với cùng kỳ vẫn trong khoảng giảm.
Mặc dù ngắn hạn giá năng lượng tăng vọt đã thúc đẩy dữ liệu phục hồi, nhưng vấn đề cấu trúc thiếu hụt nhu cầu nội địa chưa được cải thiện căn bản. Dữ liệu trung bình từ tháng 1 đến tháng 4 hiện tại cho thấy mức giá chung vẫn tương đối ổn định. Trong bối cảnh trong nước và quốc tế phức tạp hiện nay, hiện tượng chi phí tăng và nhu cầu yếu cùng tồn tại đã trở thành đặc điểm chính trong vận hành kinh tế gần đây.
