Bộ Tài chính Nhật Bản chính thức xác nhận vào thứ Hai rằng nước này đã thực hiện hoạt động can thiệp tỷ giá phối hợp với Bộ Tài chính Hoa Kỳ vào thứ Sáu tuần trước, với thao tác chủ đạo là mua Yên Nhật và bán Đô la Mỹ. Động thái này không chỉ đánh dấu lần đầu tiên hai nước cùng nhau ứng phó với biến động bất thường trên thị trường ngoại hối kể từ năm 2011, mà còn là tiền lệ gần 28 năm qua về việc đồng loạt tham gia thị trường theo cùng một hướng. Trước những biến động mạnh của đồng Yên do dòng vốn đầu cơ bán tháo, giới chức năng cấp cao của cả hai bên nhanh chóng khẳng định sẽ duy trì trao đổi chính sách và tuyên bố rõ ràng rằng sẽ không ngần ngại triển khai các biện pháp phối hợp tiếp theo nếu thị trường xuất hiện biến động mất kiểm soát. Song song đó, phía Mỹ cho biết đang xem xét mở rộng quy mô cơ chế hoán đổi ngoại tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) với các ngân hàng trung ương và cơ quan tiền tệ quốc tế trong vài tháng tới, nhằm củng cố mạng lưới hỗ trợ thanh khoản Đô la Mỹ xuyên chu kỳ.

Yếu tố kích hoạt trực tiếp cho đợt phối hợp khẩn cấp này là đà suy giảm kéo dài của đồng Yên. Vào cuối tháng 7, tỷ giá USD/JPY từng tiến sát ngưỡng 164, chạm mức thấp nhất gần 40 năm kể từ năm 1986. Đằng sau tình trạng tỷ giá biến động mạnh là sự chênh lệch đáng kể trong lộ trình chính sách tiền tệ giữa hai nước, cộng hưởng với xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm đội chi phí nhập khẩu năng lượng, cùng nỗi lo về khả năng bền vững của tài khóa Nhật Bản. Những áp lực cấu trúc này đã đồng loạt gây sức ép lên định giá đồng Yên. Tác động tức thì của biện pháp can thiệp phối hợp đã được ghi nhận nhanh chóng trên sàn giao dịch. Trong phiên thứ Năm và thứ Sáu tại phiên New York, cặp USD/JPY giảm mạnh từ mức trên 163 xuống còn khoảng 157,57. Ước tính thị trường cho thấy riêng trong ngày 30/7, phía Nhật Bản có thể đã triển khai hơn 58 tỷ USD để neo giữ đồng nội tệ, qua đó phá vỡ kỷ lục can thiệp tỷ giá lớn nhất lịch sử nước này. Nhờ sự phối hợp từ phía Mỹ, đồng Yên tiếp tục đà phục hồi và ổn định quanh mức 157,1x vào thứ Sáu, sang phiên giao dịch sớm khu vực châu Á vẫn duy trì diễn biến đi ngang hẹp quanh vùng 157,80.

Dù tâm lý phòng vệ ngắn hạn và dòng vốn quay trở lại đã giúp tỷ giá thực hiện đợt phục hồi kỹ thuật, nhưng phần lớn giới chuyên môn vẫn giữ thái độ thận trọng về hiệu quả lâu dài của biện pháp can thiệp này. Các chuyên gia phân tích thị trường nhận định, hoạt động mua bán ngoại hối quy mô lớn về bản chất chỉ là công cụ ứng phó khủng hoảng nhằm ổn định thị trường, rất khó để đảo ngược xu hướng dài hạn do các yếu tố vĩ mô chi phối. Chừng nào chênh lệch lãi suất cơ bản giữa hai nền kinh tế vẫn ở mức cao, đồng thời quá trình cải cách cấu trúc kinh tế và tái cân đối tài khóa của Nhật Bản chưa đạt đột phá thực chất, thì đà phục hồi của đồng Yên khó có thể duy trì bền vững. Một số báo cáo chiến lược từ tổ chức tài chính cũng lưu ý, nếu đồng Yên chịu sức ép giảm giá trở lại sau khi tiêu thụ hết các tín hiệu tích cực ngắn hạn, giới chức năng hoàn toàn có thể kích hoạt đợt can thiệp phối hợp mới. Hiện nay, dòng tiền đang bám sát lộ trình bình thường hóa chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) cũng như nhịp độ biến động của tâm lý rủi ro thị trường. Tiến độ triển khai thực tế của những yếu tố này sẽ tiếp tục chi phối mạch định giá trên thị trường ngoại hối trong giai đoạn tới.