Thời gian gần đây, Mỹ đã thực hiện một động thái can thiệp tỷ giá hiếm thấy bằng việc trực tiếp bán euro để mua đồng yen. Hành động này không những khiến Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) bất ngờ, mà còn phá vỡ sự phối hợp nhịp nhàng vốn có giữa các ngân hàng trung ương thuộc các nền kinh tế phương Tây lớn. Nhiều nguồn tin thị trường am hiểu nội tình cho biết, phía Washington chỉ thông báo cho các đồng nghiệp tại Frankfurt sau khi mọi giao dịch và quá trình thanh toán của phiên thứ Sáu vừa qua đã hoàn tất. Ngay sau đó, Chủ tịch ECB đã có cuộc trao đổi qua điện thoại với người phụ trách lĩnh vực tài chính của Mỹ trong ngày cuối tuần nhằm làm rõ bối cảnh và mục tiêu của thao tác thị trường này.

Đây được xem là hành động đơn phương thiếu tham vấn trước, gây ra sự rạn nứt đáng kể trong truyền thống hợp tác tài chính xuyên Đại Tây Dương. Suốt gần ba thập kỷ qua, trước những biến động mạnh của tỷ giá hối đoái, các cơ quan quản lý tiền tệ trọng yếu của Mỹ, khu vực đồng euro và Nhật Bản thường xuyên tổ chức các vòng đàm phán đóng kín để đi đến nhất quán chính sách, đồng thời huy động nguồn vốn chung hoặc phối hợp thao tác nhằm bình ổn thị trường. Phiên bán euro lần này do Cục Dự trữ Liên bang New York trực tiếp triển khai, sử dụng Quỹ Ổn định Ngoại hối thuộc Bộ Tài chính Hoa Kỳ, đã được giới chuyên môn đánh giá là tiền lệ chưa từng có và đầy tiếc nuối. Nhiều nhà hoạch định chính sách châu Âu bày tỏ lo ngại rằng việc bỏ qua cơ chế phối hợp truyền thống có thể làm xói mòn nền tảng niềm tin mà các ngân hàng trung ương đã dày công vun đắp bấy lâu nay để bảo vệ sự ổn định tài chính toàn cầu.

Trước làn sóng nghi vấn từ dư luận, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa ra tuyên bố rõ ràng: việc huy động Quỹ Ổn định Ngoại hối để tái cơ cấu danh mục tài sản hoàn toàn nằm trong phạm vi thẩm quyền pháp lý, không bắt buộc phải thỏa thuận lập trường với các cơ quan quản lý nước ngoài trước đó. Washington nhấn mạnh rằng quyết định này chủ yếu dựa trên quá trình tự đánh giá độc lập về thanh khoản đồng USD, định giá tài sản và bối cảnh vĩ mô của thị trường. Theo một số nguồn tin, lý do Washington ưu tiên dùng euro thay vì dollar làm đòn bẩy can thiệp nằm ở trọng tâm phòng ngừa nguy cơ phát ra tín hiệu suy giảm cho đồng tiền xanh, qua đó đảm bảo tính nhất quán với đường lối chính sách ủng hộ đồng USD mạnh. Mặc dù phía Mỹ vẫn duy trì lập trường cứng rắn về tính bảo mật của chiến dịch này, thị trường tài chính đã nhanh chóng ghi nhận và phản ứng lại động thái trên.

Dưới tác động kép từ động thái can thiệp của Mỹ và bước chân tham gia thị trường của cơ quan chức năng Nhật Bản, tỷ giá đồng yen đã có bước phục hồi mạnh mẽ sau khi chạm đáy mới thấp nhất kể từ năm 1986 vào đầu tháng. Tỷ giá cặp tiền này so với đồng USD đã bật tăng từ mức gần 164 trở lại vùng 158. Tuy vậy, các nhà đầu tư vẫn duy trì thái độ cảnh giác cao độ. Mới đây, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã gián tiếp cảnh báo sau phiên họp chính sách tiền tệ rằng, gánh nặng lạm phát nội địa vẫn đang âm ỉ, đòi hỏi giới hoạch định chính sách phải bám sát nguy cơ chỉ số giá tăng vượt ngưỡng hơn bất cứ lúc nào. Hiện tại, thị trường ước tính xác suất BOJ nâng lãi suất tại cuộc họp chính sách tiền tệ tới là dưới 50%. Cùng lúc đó, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tiếp tục leo thang, cho thấy nhà đầu tư đang thận trọng trước lộ trình cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Dù dữ liệu lạm phát tổng thể của Mỹ đã hạ nhiệt, song vẫn còn khoảng cách đáng kể so với mục tiêu 2% của cơ quan quản lý, khẳng định tính phức tạp của bức tranh vĩ mô vẫn đang chi phối mạnh mẽ dòng chảy vốn toàn cầu.