Dữ liệu mới nhất được Bộ Tài chính Nhật Bản công bố cho thấy, dự trữ ngoại hối của nước này trong tháng 8 năm nay đã trải qua mức sụt giảm theo tháng mạnh nhất từ trước đến nay. Đằng sau hiện tượng hiếm thấy này là hành động can thiệp thị trường ngoại hối chưa từng có tiền lệ của Tokyo nhằm đảo ngược xu hướng suy yếu của đồng yên. Tính đến cuối tháng 8, tổng dự trữ ngoại hối của Nhật Bản đã giảm xuống còn 1.208 tỷ USD, giảm gần 80 tỷ USD so với cuối tháng 7, tương ứng mức giảm hơn 6%.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự hao hụt nguồn vốn khổng lồ này là do sự thu hẹp giá trị của các tài sản chứng khoán nước ngoài, trong đó phần lớn là trái phiếu kho bạc Mỹ. Lượng trái phiếu Mỹ này chủ yếu được Nhật Bản tích lũy trong hai thập kỷ qua thông qua các đợt can thiệp và hiện chiếm khoảng 70% tổng quy mô dự trữ ngoại hối. Cùng lúc đó, giới chức Nhật Bản xác nhận, trong vòng một tháng từ cuối tháng 7 đến cuối tháng 8, nhà chức trách đã chi khoảng 15.400 tỷ yên để hỗ trợ tỷ giá nội tệ, phá vỡ kỷ lục lịch sử về can thiệp thị trường ngoại hối theo tháng tại nước này.

Chiến dịch can thiệp tốn kém này ban đầu thực sự đã ổn định tình hình, giúp tỷ giá đồng yên so với USD nhanh chóng phục hồi từ mức sát ngưỡng thấp nhất trong 40 năm là 164 lên quanh mức 155. Mặc dù sau đó tỷ giá tiếp tục chịu áp lực và có thời điểm tiến sát mức 160, nhưng vào đầu tháng 9, đồng yên vẫn ổn định trong khoảng 155 đến 156.

Điều khiến thị trường bất ngờ hơn là chiến dịch bảo vệ đồng yên này không phải là cuộc chiến đơn độc của Nhật Bản. Một phần trong các hoạt động can thiệp thực chất được phối hợp thực hiện bởi Mỹ và Nhật Bản. Đây cũng là lần đầu tiên hai nước chung tay can thiệp vào thị trường ngoại hối kể từ năm 2011, phá vỡ những kỳ vọng trước đó của thị trường cho rằng hai nước khó có khả năng hợp tác.

Khi quy mô can thiệp không ngừng gia tăng, giới quan sát bắt đầu chú ý sát sao đến dư địa can thiệp còn lại của Nhật Bản. Nhằm xóa bỏ những lo ngại của thị trường về việc năng lực can thiệp của Nhật Bản đã chạm ngưỡng, phía Mỹ và Nhật Bản tiết lộ, Tokyo có thể kích hoạt một công cụ hỗ trợ thanh khoản USD được Cục Dự trữ Liên bang Mỹ thiết lập trong thời kỳ đại dịch. Thông qua cơ chế này, Nhật Bản có thể huy động thanh khoản USD cần thiết mà không cần trực tiếp bán tháo lượng lớn trái phiếu Mỹ đang nắm giữ. Điều này không chỉ cung cấp nguồn tài chính dồi dào cho các hoạt động can thiệp thị trường ngoại hối trong tương lai của Nhật Bản, mà còn giảm đáng kể sự cần thiết phải cắt giảm mạnh lượng trái phiếu Mỹ để huy động vốn can thiệp.