Căng thẳng Mỹ - Iran gần đây đã có những bước chuyển biến ngoại giao tinh tế. Một quan chức cấp cao của chính phủ Iran tiết lộ, nếu Mỹ đi đầu trong việc thực hiện các biện pháp thiết thực nhằm giảm bớt áp lực quân sự, Tehran sẽ sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày và thúc đẩy hai nước nối lại đàm phán. Đề xuất nhằm chấm dứt vĩnh viễn các hành động thù địch này đã được chuyển giao chính thức cho phía Mỹ thông qua trung gian vào giữa tháng 9.

Theo kịch bản của Tehran, phía Mỹ trước tiên cần ngừng các hoạt động quân sự liên quan đến eo biển Hormuz và dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng của Iran. Chỉ cần những hành động sơ bộ này được thực hiện, Iran sẽ nhanh chóng mở lại tuyến đường năng lượng quan trọng hàng đầu thế giới này. Chịu ảnh hưởng bởi tin tức trên, giá dầu quốc tế đã giảm ngay lập tức, qua đó làm nổi bật tầm quan trọng cốt lõi của eo biển này trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và thị trường tài chính.

Việc Tehran đẩy mạnh vận động ngoại giao vào thời điểm này chủ yếu là do áp lực xuất khẩu dầu mỏ ngày càng gia tăng. Các hạn chế của Mỹ đối với các cảng của Iran tiếp tục thu hẹp không gian xuất khẩu dầu thô, trong khi sự đối đầu kéo dài gây ảnh hưởng đến giao thông trên eo biển cũng làm trầm trọng thêm gánh nặng kinh tế. Để tìm kiếm lối thoát, Iran lên kế hoạch tận dụng cơ hội tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc để tiến hành tham vấn dày đặc với các quốc gia đóng vai trò trung gian. Mặc dù các quan chức Iran đã loại bỏ khả năng hai tổng thống gặp gỡ trực tiếp trong kỳ họp Đại hội đồng, nhưng họ nhấn mạnh hai bên vẫn còn dư địa để đạt được thỏa thuận, với điều kiện phía Mỹ phải thể hiện đủ sự nghiêm túc và cam kết.

Được biết, sáng kiến ngoại giao mới nhất này đã nhận được sự phê duyệt của Lãnh tụ Tối cao và Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran. Trước đó, Tehran từng đưa ra 7 điều kiện cho Washington, bao gồm việc giải phóng tài sản đóng băng. Hiện vẫn chưa rõ liệu phương án mở lại eo biển trong 7 ngày lần này có nghĩa là Iran đã nhượng bộ trong các yêu cầu cốt lõi hay không, đây sẽ là chỉ số quan trọng để kiểm tra thiện chí của các cuộc đàm phán tiếp theo.

Trong khi cửa sổ ngoại giao đang mở ra, quá trình đếm ngược quân sự vẫn không dừng lại. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran trước đó đã ấn định thời hạn 45 ngày, nếu Mỹ không dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng trong thời gian này, Iran sẽ giữ quyền lựa chọn tấn công quân đội Mỹ một lần nữa. Khi thời hạn này đang đến gần, tâm lý thị trường liên tục căng thẳng.

Thị trường tài chính toàn cầu hiện đang theo dõi sát sao những diễn biến tiếp theo của tình hình, trạng thái lưu thông của eo biển Hormuz trực tiếp ảnh hưởng đến giá dầu quốc tế và kỳ vọng lạm phát. Tiêu điểm của cuộc đấu trí hiện đã chuyển sang Washington, thị trường đang quan sát xem liệu phía Mỹ có bước đi đầu tiên trong việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa và giảm bớt áp lực quân sự hay không.