Frank Giustra, người sáng lập Goldcorp, phát biểu tại hội nghị đầu tư ở New Orleans rằng chừng nào trật tự toàn cầu còn mong manh, chừng nào sự liêm chính chính trị và thiện chí của hệ thống ngân hàng chưa thực sự trở lại, ông sẽ không dễ bán vàng. Theo ông, giá vàng hiện tại không đơn thuần bị đẩy lên bởi tâm lý đầu cơ, mà việc các ngân hàng trung ương liên tục tăng nắm giữ vàng đang tạo một nền đỡ khá dày cho thị trường; đồng thời, trong vài năm tới, các hãng khai khoáng lớn rất có thể sẽ buộc phải đẩy mạnh mua bán-sáp nhập với các nhà khai khoáng vừa và nhỏ để bổ sung trữ lượng, còn chính sách tiền tệ nới lỏng cũng sẽ lại trở thành lựa chọn chính sách khi các sự kiện rủi ro tái diễn.

Nhà đầu tư đã hoạt động hơn 40 năm trong lĩnh vực khai khoáng và tài chính cho rằng bề ngoài thị trường hiện yên ắng, nhưng rủi ro tiềm ẩn không ít. Chỉ cần một trong số đó bị kích hoạt, các nhà hoạch định chính sách có thể lại chuyển sang môi trường tiền tệ lỏng lẻo hơn. Ông dự báo trong một thời gian khá dài tới, thị trường toàn cầu vẫn sẽ chứng kiến nhiều vòng nới lỏng định lượng, với lý do không phức tạp: xung đột địa chính trị, áp lực tài khóa và điều chỉnh hệ thống tiền tệ đều thúc đẩy các ngân hàng trung ương phân bổ lại tài sản, còn vàng là một trong những công cụ cốt lõi.

Giustra chỉ ra tình hình Iran là biến số bên ngoài đáng chú ý nhất trong thời gian gần đây. Ông cho rằng thị trường đang định giá quá lạc quan về triển vọng hạ nhiệt, thậm chí có thể đánh giá thấp cú sốc từ việc leo thang xung đột đối với năng lượng và kinh tế toàn cầu. Ngay trong ngày phỏng vấn, dầu Brent có thời điểm vượt 110 USD/thùng, phản ánh lo ngại của giới giao dịch về gián đoạn nguồn cung và rủi ro khu vực. Ông nhận định nếu tình hình tiếp tục xấu đi, giá dầu có thể tăng thêm, gây áp lực sâu hơn cho kinh tế toàn cầu và làm gia tăng nguy cơ suy thoái.

Tuy nhiên, ông không hoàn toàn loại trừ khả năng giải pháp ngoại giao. Giustra nói rằng dù chiến lược liên quan của Mỹ còn gây tranh cãi, kênh trao đổi hậu trường vẫn không bị đứt gãy và cả hai bên đều đang tìm kiếm một thỏa hiệp có thể chấp nhận được. Điều bất định thực sự nằm ở việc liệu có còn xảy ra các vụ tấn công mới trước khi hạ nhiệt cuối cùng. Với ông, đây là nguồn biến động ngắn hạn quan trọng của thị trường.

Trong diễn biến thị trường sau cuộc phỏng vấn, giá dầu đã dao động mạnh. Ngày 2/11, khi giới giao dịch lại đặt cược vào việc hạ nhiệt ngoại giao, dầu Brent giảm khoảng 7,6% trong một ngày, lùi về 104,77 USD/thùng; ngày 3/11, khi có báo cáo cho rằng Mỹ đã hành động nhằm vào các mục tiêu liên quan đến Iran, giá dầu tiếp tục biến động rõ rệt. Việc giá năng lượng đảo chiều nhanh cũng cho thấy thị trường vẫn ở trạng thái rất nhạy cảm.

Ngoài xung đột bên ngoài, chính trị nội bộ của Mỹ cũng được ông xem là biến số quan trọng ảnh hưởng đến giá tài sản. Giustra cho rằng khi bầu cử giữa nhiệm kỳ đến gần, cục diện của đảng Cộng hòa không dễ thở. Bản thân dữ liệu thăm dò đã khó phản ánh đầy đủ hành vi bỏ phiếu thực tế, nhưng xét về bố cục ghế, Hạ viện có thể biến động lớn, còn tình hình Thượng viện cũng bất lợi cho đảng Cộng hòa. Dữ liệu dự báo thị trường cho thấy xác suất đảng Dân chủ giành Thượng viện được nâng lên, còn quyền kiểm soát Hạ viện có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ.

Ông dự báo kết quả bầu cử chưa chắc hạ màn êm đềm; tranh cãi, cáo buộc và điều tra có thể nối tiếp. Nếu đảng Dân chủ giành thêm quyền lực, Washington sẽ bước vào chu kỳ giám sát cứng rắn hơn, còn hiệu quả vận hành của chính phủ cũng có thể bị kéo lùi. Theo ông, những vấn đề cốt lõi cử tri quan tâm hiện nay không hề trừu tượng, chủ yếu là chi phí sinh hoạt và cảm giác tham nhũng trong quản trị công; hai loại cảm xúc này sẽ tác động trực tiếp đến cục diện chính trị, đồng thời ảnh hưởng sâu hơn đến cách thị trường định giá chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ và tài sản rủi ro.

Về logic của vàng, Giustra cho rằng sự hỗ trợ dài hạn đến từ chi phí chiến tranh và sự pha loãng tiền tệ. Ông nhắc đến việc Mỹ đã chi cực lớn cho các cuộc chiến trong hơn hai thập kỷ qua; một dự án học thuật ước tính tổng chi phí của các xung đột liên quan gần 8.000 tỷ USD. Mức tiêu hao tài khóa cấp độ này không thể biến mất vô hình, cuối cùng thường được hấp thụ qua điều kiện tiền tệ lỏng lẻo hơn, mức nợ cao hơn và sức mua yếu hơn. Ông cho rằng khi đồng USD liên tục bị pha loãng, vàng sẽ trở thành công cụ phòng thủ và bảo toàn giá trị trực tiếp hơn; đây không phải lý thuyết trừu tượng mà là kết quả thực tế trong dòng chảy vốn dài hạn.

Hành vi của các ngân hàng trung ương đang củng cố nhận định này. Thống kê ngành cho thấy các ngân hàng trung ương toàn cầu đã mua ròng 321 tấn vàng trong quý III, đạt tốc độ tích lũy vàng nhanh nhất kể từ năm 2024. Hiện tượng này diễn ra khi giá vàng vẫn thấp hơn nhiều so với đỉnh hồi tháng Một, cho thấy khối chính thức không chỉ vào cuộc khi giá tăng vọt mà đang tái cấu trúc dự trữ theo tầm nhìn dài hạn hơn. Giustra cho rằng xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng USD, dù không thể hoàn tất sau một đêm, đang dần thay đổi nền tảng nhu cầu của vàng.

Về giá, vàng từng chạm mức lịch sử 5.589,38 USD/ounce vào tháng Một, sau đó điều chỉnh về vùng gần 4.000 USD. Giustra không cho rằng nhịp điều chỉnh này báo hiệu đảo chiều xu hướng dài hạn. Với ông, ý nghĩa của việc nắm giữ vàng vật chất không nằm ở giao dịch ngắn hạn mà ở bảo toàn tài sản xuyên chu kỳ. Ông khuyên những người thực sự phân bổ vốn vào vàng nên tiếp tục nắm giữ, vì chức năng cốt lõi của loại tài sản này là ứng phó rủi ro thể chế, mất giá tiền tệ và các sự kiện chính trị khó lường, chứ không phải chạy theo từng nhịp tăng giảm.

Đối với các công ty khai khoáng, nhận định của ông cũng nghiêng về lạc quan, nhưng nhấn mạnh cơ cấu ngành sẽ thay đổi trong tương lai. Giustra nhớ lại, vào năm 2001 khi giá vàng dưới 300 USD/ounce, ông cùng các cộng sự từng đi thuyết phục nhà đầu tư tổ chức tại Toronto, New York, London và Zurich về logic quay về với vàng, nhưng hầu như không ai đồng tình. Khi đó tâm lý thị trường lạnh nhạt, thậm chí việc lạc quan về vàng còn bị xem là lạc lõng. Sau đó, ông cũng trải qua quá trình khó khăn khi huy động vốn lần đầu 100 triệu USD cho Wheaton River để mua mỏ vàng bạc Luismin ở Mexico; nhưng một năm sau, khi huy động 250 triệu USD cho dự án Alumbrera ở Argentina, nhu cầu đăng ký mua nhanh chóng quá nóng và các buổi thuyết trình phải kết thúc sớm.

Ông mô tả tâm lý thị trường hiện đã cải thiện rõ rệt, nhưng vẫn còn xa mới tới cơn sốt toàn diện. Ngay cả khi giá vàng hồi tháng Một năm nay tiến gần 5.600 USD/ounce, ông cũng không thấy bầu không khí đầu cơ đại chúng đặc trưng của một thị trường tăng nóng tại hội nghị. Ông cho rằng cơn cuồng nhiệt thực sự của thị trường chưa tới, vì nhìn chung các nhà đầu tư tổ chức Mỹ vẫn giữ khoảng cách nhất định với vàng, một số dòng tiền thậm chí còn xem việc phân bổ vào vàng là lựa chọn ngoài lề. Khi dòng vốn này vào thị trường ở quy mô lớn, khối lượng giao dịch sẽ nhanh chóng phình to, và lúc đó thị trường mới thực sự nhận ra độ rộng của xu hướng tăng của vàng.

Song song, áp lực chi phí của các doanh nghiệp khai khoáng đang gia tăng. Agnico Eagle công bố hôm 28/10 rằng chi phí dầu diesel tại khu mỏ Nunavut cao hơn khoảng 45% so với ngân sách, còn chi phí duy trì cả năm tăng gần 24% so với cùng kỳ. Giustra cho biết ông vẫn giữ vị thế liên quan đến Agnico vì tin rằng giá vàng sẽ không dễ giảm sâu; dù có điều chỉnh ngắn hạn, biên độ cũng hạn chế. Ngoài ra, ông cũng nắm giữ cổ phần của công ty khai khoáng Colombia Aris Mining, doanh nghiệp đặt mục tiêu sản lượng dài hạn khoảng 1 triệu ounce mỗi năm, nhưng tiến độ dự án vẫn phụ thuộc vào phê chuẩn giấy phép.

Theo ông, các hãng khai khoáng lớn hiện vẫn đang chờ đợi, nhưng sự suy giảm trữ lượng và chi phí tăng cao cuối cùng sẽ buộc họ phải hướng tới mua bán-sáp nhập. Dù là vàng hay đồng, ngành này đều chịu áp lực tương tự. Giustra đặc biệt lạc quan về cơ hội dài hạn của đồng, cho rằng thị trường đồng toàn cầu có thể xuất hiện khoảng trống nguồn cung rõ rệt, và khoảng trống đó sẽ thúc đẩy thêm vốn đổ vào lĩnh vực tài nguyên thượng nguồn. So với thuộc tính tiền tệ của vàng, đồng phản ánh trực tiếp hơn nhu cầu vật chất từ chuyển dịch năng lượng, xây dựng lưới điện và mở rộng công nghiệp.

Với các khu vực đầu tư mới, Giustra hướng mắt tới Colombia. Ông cho rằng chính phủ mới của nước này đang chủ động hơn trong thu hút đầu tư nước ngoài, đặc biệt phát tín hiệu mạnh hơn trong khai khoáng và dầu khí. Ngày 8/9, Mỹ và Colombia đã ký khung thỏa thuận về khoáng sản then chốt; ngày 9/10, một công ty khác mà ông tham gia, Copper Giant, hợp tác với Cục Khai khoáng Quốc gia Colombia về hợp đồng khu vực khai thác chiến lược, liên quan đến các lô đất gần dự án Mocoa. Những bước tiến này cho thấy các quốc gia giàu tài nguyên ở Mỹ Latinh đang quay trở lại tầm nhìn của dòng vốn toàn cầu.

Khi nói về trải nghiệm cá nhân, Giustra cho biết bản thân của cải không phải là đích đến cuối cùng của cuộc đời. Năm 39 tuổi, ông chọn nghỉ hưu sau khi giữ chức chủ tịch kiêm tổng giám đốc Yorkton Securities, nhưng không lâu sau vụ bê bối Bre-X nổ ra, thị trường bước vào giai đoạn suy giảm kéo dài. Kế hoạch nghỉ hưu ban đầu nhanh chóng mất sức hấp dẫn, sau đó ông sáng lập Lionsgate và mô tả đây là một trong những dự án kinh doanh khó khăn nhất mà ông từng trải qua. Trải nghiệm khởi nghiệp này giúp ông hiểu sâu hơn về dòng tiền, quản trị tổ chức và ranh giới rủi ro.

Ông nói câu hỏi thực sự sau thành công là mình sẽ làm gì tiếp theo. Với ông, câu trả lời dần chuyển sang hoạt động từ thiện. Từ năm 2007, ông đã dành nhiều nguồn lực tham gia các dự án xóa đói giảm nghèo, với quyên góp tích lũy khoảng 200 triệu USD. Ông nhắc đến việc cha mình từng là thợ mỏ niken ở Sudbury, ban đầu không tin những khối tài sản đó là thật, sau này lại lo ông sẽ tiêu xài hết. Giustra giải thích với cha rằng bản thân thực ra rất bảo thủ, chỉ là ông đã làm việc lâu dài trong ngành rủi ro cao. Đối với ông, câu chuyện về vàng, tài nguyên, rủi ro chính trị và tài sản cá nhân rốt cuộc đều dẫn tới cùng một thực tế: điều thực sự khan hiếm không phải một nhịp tăng giá nào đó, mà là khả năng bảo toàn giá trị dài hạn trong một thế giới bất định.