Tehran và Muscat đang tiến hành các cuộc tiếp xúc dày đặc xung quanh một thỏa thuận tiềm năng, với trọng tâm là quyền quản lý vận tải biển tại Eo biển Hormuz. Phương án này nếu được triển khai sẽ là bước đi then chốt nhằm chấm dứt cuộc đối đầu quân sự kéo dài năm tháng giữa Mỹ và Iran. Theo khung thảo luận hiện nay, các tàu thương mại tương lai đi vào Vịnh Ba Tư sẽ nằm dưới hệ thống giám sát của Tehran. Thỏa thuận này được đánh giá là một trong những nhượng bộ chiến lược lớn nhất mà Washington có thể đưa ra, trực tiếp chạm đến mạch máu của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Trong thời bình, tuyến đường huyết mạch nối Ấn Độ Dương với vùng nước nội địa này luôn mở cửa, tàu thuyền quốc tế lưu thông tự do mà không cần nộp phí hay chịu kiểm tra đặc biệt.

Một khi quyền tài phán hàng hải chuyển giao, cán cân lực lượng chiến lược ở Trung Đông sẽ đối mặt với sự tái cấu trúc căn bản. Mặc dù các quan chức Washington nhiều lần tuyên bố công khai rằng sẽ không bao giờ để Iran dẫn dắt tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng bậc nhất thế giới này, nhưng tầng lớp chính trị Mỹ đã phát ra tín hiệu tìm kiếm đột phá ngoại giao. Các nhà quan sát thị trường nhận định, việc kiểm soát eo biển đồng nghĩa nắm giữ đòn bẩy ngầm trong việc điều tiết dòng chảy thương mại khu vực và giá năng lượng, qua đó trao cho Tehran vị thế chủ động chưa từng có trong ván cờ địa chính trị. Hiện nay, đàm phán chủ yếu được thúc đẩy qua kênh song phương Iran-Oman, hai nước trấn giữ lần lượt tuyến đường thủy phía bắc và nam của eo biển. Nguồn tin từ phía Iran cho biết cả hai bên đã đạt đột phá thực chất về lộ trình thông thuyền và quy trình giám sát; ý tưởng sơ bộ yêu cầu mọi tàu thuyền ra vào vịnh phải di chuyển vòng qua lãnh hải Iran.

Khi triển vọng ngừng bắn dần rõ nét, rủi ro lan tỏa an ninh khu vực cũng khiến thị trường tài chính và hàng hải hết sức cảnh giác. Iran đã đưa ra cảnh báo rõ ràng tới nhiều quốc gia vùng Vịnh: nếu Mỹ tiếp tục tấn công quân sự lên lãnh thổ, Tehran sẽ nhắm mục tiêu trả đũa vào cơ sở hạ tầng năng lượng then chốt của Trung Đông. Chiến lược lợi dụng tài sản của các đồng minh để gây sức ép nhằm đội chi phí hành động của đối thủ đang làm gia tăng biến động phí bảo hiểm hàng hải và bất ổn trong hoạch định tuyến đường. Trên thực tế, kể từ khi xung đột nổ ra, lực lượng vũ trang Iran nhiều lần sử dụng tên lửa và máy bay không người lái phản kích cơ sở của các nước đồng minh lân cận, đồng thời từng chặn đứng các tàu thương mại băng ngang eo biển mà không có phép.

Trước bối cảnh chiến trường ngày càng phức tạp và cuộc giằng co ngoại giao căng thẳng, giới ra quyết định Mỹ gần đây thiên hướng giải quyết khủng hoảng qua bàn đàm phán, nhấn mạnh tránh cuộc hao mòn quân sự không hồi kết. Cuộc đối đầu kéo dài đã gây thương vong nghiêm trọng; số liệu địa phương cho thấy xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, phía Mỹ cũng xác nhận cái giá phải trả với hàng chục binh sĩ tử trận. Hiện nay, các bên vẫn tiếp tục giằng co về quyền kiểm soát luồng hàng hải, ranh giới trả đũa và điều kiện ngừng bắn. Bất kỳ tiến triển ngoại giao nhỏ nào hoặc sự cố bất ngờ đều sẽ tiếp tục tác động đến diễn biến giao dịch hàng hóa toàn cầu và kỳ vọng ổn định của mạng lưới logistics xuyên quốc gia.