Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ, đồng USD duy trì sức mạnh và lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm có lúc đã tăng lên mức khoảng 5,2%, theo kinh nghiệm thị trường trong vài thập kỷ qua, thị trường kim loại quý đáng lẽ phải đối mặt với một làn sóng bán tháo dữ dội. Tuy nhiên, hiện tại giá vàng vẫn vững vàng ở mức quanh 4.300 USD/ounce. Mặc dù giá vàng đã giảm hơn 2% trong tuần này, nhưng nhìn chung vẫn thể hiện khả năng chống chịu sụt giảm cực kỳ mạnh mẽ. Sức bền trái ngược này truyền tải một tín hiệu rõ ràng tới thị trường, đó là mối quan hệ định giá từng rất ổn định giữa vàng và lãi suất đang trải qua những biến đổi sâu sắc.
Theo mô hình dữ liệu lịch sử của Hội đồng Vàng Thế giới, với giả định các biến số khác không đổi, cứ mỗi 25 điểm cơ bản tăng lên của lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm, giá vàng thường sẽ giảm khoảng 1,75%. Nếu áp dụng máy móc quy luật truyền thống này, với mức lợi suất hiện tại, giá vàng về mặt lý thuyết đáng lẽ phải giảm mạnh và thủng mốc 4.000 USD. Nhưng diễn biến thực tế lại hoàn toàn khác biệt, mức độ sụt giảm của giá vàng chưa hề chạm tới vùng thấp mà mô hình ám chỉ. Hiện tượng này buộc các nhà đầu tư phải xem xét lại cốt lõi định giá của vàng; lãi suất tuy vẫn quan trọng nhưng không còn là biến số duy nhất chi phối xu hướng giá vàng.
Đối mặt với chi phí nắm giữ gia tăng do lợi suất thực tế tăng cao và áp lực định giá từ đồng USD mạnh lên, vàng đã không xảy ra tình trạng bán tháo hoảng loạn. Sự hỗ trợ cốt lõi đằng sau nằm ở lực mua có cấu trúc từ việc các ngân hàng trung ương toàn cầu liên tục tăng dự trữ vàng, cũng như nhu cầu đầu tư vào các quỹ hoán đổi danh mục (ETF) vàng vẫn giữ được sức bền. Trong bối cảnh lạm phát dai dẳng, căng thẳng địa chính trị gia tăng và tình hình tài chính của các chính phủ các nước được đặc biệt chú ý, giá trị của vàng với tư cách là tài sản cốt lõi và công cụ phòng ngừa rủi ro càng được khuếch đại.
Logic sâu xa hơn nằm ở chỗ, môi trường tài khóa hiện tại với mức lợi suất trái phiếu Mỹ quanh 5% hoàn toàn khác biệt so với 20 năm trước. Quy mô nợ liên bang của Mỹ đã vượt mốc 40 nghìn tỷ USD, điều này có nghĩa là cứ mỗi 1% tăng lên của chi phí huy động nợ tổng thể, sẽ phát sinh thêm khoảng 400 tỷ USD tiền lãi mỗi năm. Chi phí tài khóa khổng lồ do lãi suất cao gây ra này lại trở thành một lực lượng ngầm hỗ trợ cho vàng. Lạm phát dai dẳng và thâm hụt tài chính mở rộng - những yếu tố thúc đẩy lợi suất tăng cao - cũng chính là chất xúc tác củng cố thuộc tính trú ẩn an toàn của vàng. Lãi suất cao vừa làm tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng, vừa làm gia tăng lo ngại về tính bền vững tài khóa dài hạn, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của vàng.
Cục diện thị trường tưởng chừng mâu thuẫn này báo trước sự tái định hình khuôn khổ định giá vàng. Vàng đang dần chuyển dịch từ một tài sản đơn lẻ phụ thuộc nhiều vào lãi suất thực và diễn biến đồng USD, sang một hệ thống định giá phức tạp được chi phối bởi nhiều yếu tố đa chiều như kỳ vọng lạm phát, nhu cầu dự trữ của ngân hàng trung ương, rủi ro tài khóa và địa chính trị. Tiêu điểm mà thị trường quan tâm hiện nay không còn là việc lợi suất trái phiếu Mỹ tăng sẽ khiến giá vàng giảm bao nhiêu, mà là tại sao trong môi trường lãi suất cao trên 5%, vàng vẫn có thể vững vàng bảo vệ mốc 4.300 USD. Bản thân hiện tượng này, có lẽ còn tiết lộ sâu sắc hơn về sự thay đổi trong logic cơ bản của thị trường kim loại quý hiện tại so với bất kỳ động thái chính sách nào tiếp theo của Fed.
